PR và báo chí-Vòng xoáy im lặng

Tháng Tư 16, 2011 at 2:30 sáng Để lại bình luận

PR và báo chí

 Vòng xoáy im lặng

Trần Ngọc Châu

 

Tại sao doanh nhân sợ báo chí?

Nhà báo Kim Ngọc, phó tổng biên tập tạp chí Kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương, nói tại cuộc gặp báo chí do một công ty tổ chức mừng 85 năm ngày báo chí cách mạng Việt Nam hôm 16.6.2010 tại thành phố HCM, rằng: nhà báo chúng ta còn “chưa công bằng” với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp dân doanh (ông tránh dùng chữ “tư nhân”).

Ghét và cần

Nhưng để viết được những bài báo công bằng đó, việc đầu tiên là các doanh nghiệp phải cởi mở thông tin với phóng viên. Trên thực tế doanh nghiệp-nhất là doanh nghiệp tư nhân-rất ngại tiếp xúc với nhà báo.Nhiều nhà báo trẻ thường hỏi chúng tôi rằng: làm sao tiếp cận được doanh nhân vì đa số họ không thích báo chí?

Có phải doanh nghiệp không cần báo chí?

Trong cuốn “Sức mạnh của tin tức” , nhà báo và giáo sư Michael Schudson giả định một ngày nào đó báo chí biến mất thì cái gì sẽ xảy ra?[i] Liệu truyền thông xã hội có thể thay thế báo chí không? Các công ty có thể tự mình ra báo để tự tiếp thị, quảng báo về mình không?

Câu trả lời là KHÔNG. Cho dù các tập đoàn kinh doanh có thể sở hữu các phương tiện truyền thông riêng, họ vẫn phải cần tới báo chí chuyên nghiệp và độc lập.

Điều đơn giản là công chúng đã hình thành thói quen tin cậy báo chí chuyên nghiệp nhiều hơn là báo của công ty. Một tập đoàn xây cầu, cầu bị lún hay nứt, không thể tự giải thích trên tờ báo của chính mình. Hay một tổng công ty sản xuất nước giải khát nhưng bị phát hiện hương liệu quá hạn, công ty đó không thể chỉ tự giải thích trên báo, đài do mình bỏ vốn đầu tư.

Tại sao sợ báo chí ?

Warren Buffett sở hữu một tờ báo và làm chủ nhiệm trực tiếp điều hành một tờ khác, mới đây đã tỏ ‎ ra bực bội vì báo chí bóp méo thông tin trong bức thư ông gửi cổ đông.[ii]

Báo chí đã trích dẫn sai bức thư 12.830 từ của ông.Cụ thể câu này:” Ví dụ, chúng tôi tin rằng kinh tế sẽ còn khó khăn suốt năm 2009-và có lẽ còn kéo dài nữa-nhưng kết luận đó không nói rõ cho chúng ta là thị trường sẽ lên hay xuống…” .

Nhiều tờ báo đã trích phần đầu của câu này,nhưng cắt bỏ phần sau. Buffett cho rằng người đọc hay khán giả bị thông tin sai có thể nghĩ răng ông đã dự báo xấu về thị trường chứng khoán, trong khi sự thật là ông không hề có dự báo gì về thị trường cả. Những nhà đầu tư cả tin  vào báo chí lá cải đã trả giá đắt: Chỉ số Dow Jones từ 7.063 hôm công bố bức thư đã lên 10.428 vào cuối năm . Warren Buffet đã cố gắng cải chính, nhưng tiếng nói của ông không được nghe đầy đủ.Ông luôn thuộc về thiểu số so với “cái mồm vĩ đại” của giới truyền thông.

Mặc cảm thiểu số không phải chỉ có ở Buffett mà hầu hết các doanh nhân đều cảm thấy như thế. Chúng ta quay lại với lí thuyết “vòng xoáy im lặng” để giải thích hiện tượng này.

Vòng xoáy im lặng

Vòng xoáy im lặng (The spiral of silence) là lí thuyết về truyền thông do nhà nghiên cứu Đức Elisabeth Noelle-Neumann đưa ra vào thập niên 70. Bà cho rằng một người càng ít có khả năng có í kiến về một đề tài nào đó nếu người đó cảm thấy mình thuộc về thiểu số vì sợ bị trả thù hay bị cô lập bởi đa số còn lại.

Vòng xoáy của im lặng [iii]khởi đầu từ niềm sợ hãi bị trả thù hay bị cô lập và từ đó tăng dần lên. So ra như vậy, doanh nhân sợ báo chí cũng là dễ hiểu. Doanh nhân luôn cảm thấy mình thuộc về thiểu số, trong khi đó báo chí (hay truyền thông) là những định chế xã hội, đương nhiên thuộc về đa số. Tại Việt Nam báo chí của Đảng và nhà nước, , lại càng có sức mạnh đa số hơn. Vào đầu những năm 90 của thế kỷ trước, khi chúng ta vừa bước vào vận hội mới của kinh tế thị trường, báo chí chúng ta không tránh khỏi cực đoan khi nhìn thấy bất cứ giám đốc quốc doanh nào cũng có “tiêu cực”. Một giám đốc xí nghiệp nhà nước đã nói:” Mình cãi nhau với báo chí chẳng khác nào mình nhổ nước bọt lên trời. Họ ở trên, còn mình ở dưới mà.”

Chính vì vậy, sự chọn lựa tốt nhất của doanh nghiệp là im lặng và tránh né. Thái độ tiêu cực này cuối cùng chỉ gây thiệt hại cho cả đôi bên. Báo chí thì thiếu nguồn tin từ doanh nghiêp còn doanh nghiệp thì mất hẳn một kênh tiếp thị hiệu quả cho việc làm ăn.

Chúng ta cần có thời gian. Các nhà báo Việt Nam cần có thời gian để học cách viết báo kinh tế thị trường,còn các doanh nhân Việt Nam thì cũng cần có thời gian để học về vai trò của PR (quan hệ công chúng), trong đó có Media relations (quan hệ truyền thông) trong nền kinh doanh hiện đại. Chỉ có những chuẩn mực toàn cầu của nghề báo chuyên nghiệpnghề kinh doanh chuyên nghiệp mới giúp chúng ta thoát ra khỏi “vòng xoáy im lặng”, để nói lên tiếng nói chính trực và thông tin chuẩn xác vì sự phát triển kinh tế bền vững của đất nước./.

Tháng 6/2010

Trần Ngọc Châu

(FBNC Television)


[i] Michael Schudson (2003):The power of news (Sức mạnh tin tức), Harvard University Press, London

[ii] Warren Buffett: Ngành báo chí quá tự mãn, ictnews.vn – 15-12-2009

[iii] Huang, Huiping. “A Cross-Cultural Test of the Spiral of Silence.” International Journal of Public Opinion Research 17.3 (2005)

Entry filed under: Journalism. Tags: .

PR và báo chí- Ăn vào tương lai PR và Báo chí- Xây dựng thương hiệu quốc gia

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Lịch

Tháng Tư 2011
M T W T F S S
« Sep   Jan »
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930  

Most Recent Posts


%d bloggers like this: